{"id":5065,"date":"2026-05-26T10:12:05","date_gmt":"2026-05-26T08:12:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ghetool.eu\/?post_type=course&#038;p=5065"},"modified":"2026-05-26T10:12:05","modified_gmt":"2026-05-26T08:12:05","slug":"thermische-aspecten-enkele-vs-dubbele-u-buis","status":"publish","type":"course","link":"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/cursus\/thermische-aspecten-enkele-vs-dubbele-u-buis\/","title":{"rendered":"Enkele vs. dubbele U-buis - thermisch inzicht"},"content":{"rendered":"<p>In deel 2 en 3 is de theorie achter het thermisch gedrag van boorvelden uitgebreid besproken. In dit hoofdstuk gebruiken we deze kennis om een van de meest voorkomende vragen in het geothermische ontwerp te beantwoorden: \u201cWat is beter, een enkele of een dubbele U-buis?\u201d.\u201d<br \/>\n<\/p>\n\n<\/p>\n<p><iframe title=\"Hoofdstuk 5.1: Enkel vs Dubbel - Thermische inzichten\" width=\"800\" height=\"450\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/t7SEvWM7-Hw?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>\n\n\n<h2>Enkele of dubbele U-buis? Dat is de vraag.<\/h2>\n<p>In de wereld van geothermische ontwerpen zijn er maar weinig onderwerpen die zo gevoelig liggen of zo snel tot discussie leiden als de vraag of er een enkele of een dubbele U-buis moet worden gebruikt. Zodra je begint met het beantwoorden van deze vraag, beland je in een konijnenhol van verschillende standpunten en verrassende overwegingen.<\/p>\n<p>In dit hoofdstuk ligt de nadruk op de gevolgen van beide ontwerpkeuzes voor het thermische gedrag, terwijl in <a href=\"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/cursus\/hydraulische-aspecten-enkele-vs-dubbele-u-buis\/\">Deel 5.2<\/a>, ligt de nadruk op de hydraulische aspecten.<\/p>\n<div class=\"note\">Natuurlijk zijn er ook andere tasterontwerpen beschikbaar, zoals de coaxiale taster en andere innovatieve ontwerpen. Aangezien deze ge\u00efntroduceerd zullen worden in deel 6 van deze cursus, zal een deel van de discussie in dit hoofdstuk dan opnieuw behandeld worden.<\/div>\n<h2>Thermische aspecten<\/h2>\n<p data-start=\"2\" data-end=\"467\">Bij het bespreken van de thermische aspecten met betrekking tot de keuze van de geothermische warmtewisselaar ligt de nadruk op de effectieve boorgatwarmteweerstand. Zoals besproken in deel 2.2 willen we deze boorgatweerstand zo laag mogelijk houden om de warmteoverdracht tussen de vloeistof en de grond te verbeteren. Een lagere boorgatweerstand leidt over het algemeen tot minder boorgatmeters (en dus lagere investeringskosten) en een algeheel betere prestatie van het systeem.<\/p>\n<div class=\"recap\">\n<p>Hieronder ziet u een grafische voorstelling van de verschillende elementen die samen de effectieve thermische weerstand van een boorgat vormen.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3956\" class=\"wp-caption alignnone\" aria-describedby=\"caption-attachment-3956\"><picture class=\"wp-image-3956 size-full\"><source srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Resistance.png.webp 2560w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Resistance-300x126.png.webp 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Resistance-1024x431.png.webp 1024w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Resistance-768x323.png.webp 768w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Resistance-1536x646.png.webp 1536w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Resistance-2048x862.png.webp 2048w\" type=\"image\/webp\" sizes=\"(max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/picture><\/figure>\n<figure id=\"attachment_4770\" aria-describedby=\"caption-attachment-4770\" style=\"width: 2560px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4770 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Borehole-resistance-components-scaled.png\" alt=\"Visuele weergave van de belangrijke elementen van de effectieve thermische boorgatweerstand.\" width=\"2560\" height=\"1077\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Borehole-resistance-components-scaled.png 2560w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Borehole-resistance-components-300x126.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Borehole-resistance-components-1024x431.png 1024w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Borehole-resistance-components-768x323.png 768w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Borehole-resistance-components-1536x646.png 1536w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Borehole-resistance-components-2048x862.png 2048w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Borehole-resistance-components-18x8.png 18w\" sizes=\"(max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4770\" class=\"wp-caption-text\">Visuele weergave van de belangrijke elementen van de effectieve thermische boorgatweerstand.<\/figcaption><\/figure>\n<p data-start=\"136\" data-end=\"492\">In onze bespreking van enkele en dubbele U-buizen is de belangrijkste factor de convectieve warmteoverdracht, met name de overgang van laminaire naar turbulente stroming. De geleidingsweerstand van pijp naar mortel is ook belangrijk, omdat een dubbele U-buis twee keer zoveel warmte overdraagt als een enkele U-buis en de weerstand dus lager zal zijn. De buisweerstand zelf speelt hier een kleinere rol omdat het buismateriaal en de wanddikte constant blijven, tenzij anders vermeld.<\/p>\n<\/div>\n<p data-start=\"474\" data-end=\"540\">In de volgende paragrafen worden enkele belangrijke thermische aspecten besproken:<\/p>\n<ol>\n<li>De invloed van vloeistofkeuze (bijv. welk type antivriesmiddel wordt gebruikt)<\/li>\n<li>De invloed van de thermische geleidbaarheid van de voegmortel<\/li>\n<li>De invloed van vari\u00ebrende vloeistofeigenschappen<\/li>\n<li>De invloed van een variabel debiet<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"note\">\n<p data-start=\"777\" data-end=\"1376\">Alle onderstaande simulaties zijn uitgevoerd met een boorgat met een diepte van 100 m en een diepte van 70 cm. De diameter van het boorgat is 140 mm, het geleidingsvermogen van de specie is 1,5 W\/(mK) en het warmtegeleidingsvermogen van de grond is 2 W\/(mK). De buizen worden op precies de helft van de boorgatradius geplaatst, d.w.z. op een afstand van 35 mm tussen het boorgatmidden en het buismidden. De gebruikte vloeistof is MPG met 25 v\/v% bij 5\u00b0C. Alle leidingen hebben een drukklasse PN16 (SDR11) en een warmtegeleidingsvermogen van 0,4 W\/(mK). De standaard pijpdiameter is 32 mm. Alle afwijkingen van bovenstaande aannames worden hieronder expliciet vermeld.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"caution\">De onderstaande grafieken mogen niet worden beschouwd als ontwerprichtlijnen, omdat de boorgatweerstand ook afhangt van parameters zoals de boordiepte, boorgatradius, buiswanddikte, buisafstand en andere factoren die hier buiten beschouwing worden gelaten.<\/div>\n<h3>Invloed van de vloeistofkeuze<\/h3>\n<p>De grafiek hieronder toont de effectieve boorgatwarmteweerstand voor zowel een enkele als een dubbele U-buis bij verschillende stroomsnelheden. Zoals te zien is, vertonen beide grafieken een scherpe daling op het punt waar de vloeistof overgaat van laminaire naar turbulente stroming, zoals besproken in <a href=\"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/cursus\/effectieve-thermische-boorgatweerstand\/\">Deel 2.2<\/a>. Tijdens deze overgang neemt de convectieve component van de boorgatweerstand aanzienlijk af, waardoor ook de totale weerstand afneemt.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5067\" aria-describedby=\"caption-attachment-5067\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-5067 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_1.png\" alt=\"Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen.\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_1.png 640w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_1-300x225.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_1-16x12.png 16w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5067\" class=\"wp-caption-text\">Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen.<\/figcaption><\/figure>\n<p data-start=\"96\" data-end=\"389\">In bovenstaande grafiek is duidelijk te zien dat deze overgang plaatsvindt bij ongeveer de helft van de stroomsnelheid voor de enkele U-buis vergeleken met de dubbele U-buis. Dit komt doordat bij een dubbele U-buis de stroom over twee buizen wordt verdeeld, terwijl deze bij een enkele U-buis slechts door \u00e9\u00e9n buis gaat.<\/p>\n<p data-start=\"391\" data-end=\"605\">In dit geval is er een venster (tussen 0,25 en 0,45 l\/s) waarin de enkele U-buis een lagere boorgatweerstand heeft en dus betere thermische prestaties levert dan zijn tegenhanger met dubbele U-buis.<\/p>\n<p data-start=\"391\" data-end=\"605\">De positie en grootte van dit \u201cwindow of opportunity\u201d zijn sterk afhankelijk van het Reynoldsgetal, dat zelf weer afhankelijk is van zowel de vloeistofeigenschappen (zie later) als de pijpdiameter. In de onderstaande grafiek is een enkele DN40 sonde toegevoegd aan de vergelijking.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5071\" aria-describedby=\"caption-attachment-5071\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-5071 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_5.png\" alt=\"Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen (DN32) en een enkele U (DN40).\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_5.png 640w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_5-300x225.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_5-16x12.png 16w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5071\" class=\"wp-caption-text\">Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen (DN32) en een enkele U (DN40).<\/figcaption><\/figure>\n<p data-start=\"607\" data-end=\"898\">Door de grotere diameter treedt de overgang naar turbulente stroming op bij een hoger debiet (net voor 0,3 l\/s). Dit betekent dat het debietbereik waarin de enkele DN40 beter presteert dan de dubbele DN32 kleiner is in vergelijking met een enkele DN32, hoewel de relatieve verbetering groter is.<\/p>\n<p data-start=\"607\" data-end=\"898\">Naast de buisdiameter wordt het Reynoldsgetal ook be\u00efnvloed door het type antivries. In de onderstaande grafiek wordt dezelfde vergelijking tussen een enkele en een dubbele U-buis getoond voor gewoon water. Vanwege de gunstige viscositeit bereikt water een turbulente stroming bij zeer lage stroomsnelheden.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5068\" aria-describedby=\"caption-attachment-5068\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5068 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_2.png\" alt=\"Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen voor water bij 5\u00b0C.\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_2.png 640w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_2-300x225.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_2-16x12.png 16w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5068\" class=\"wp-caption-text\">Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen voor water bij 5\u00b0C.<\/figcaption><\/figure>\n<p data-start=\"95\" data-end=\"411\">In dit geval is het venster waarin een enkele U-buis beter presteert dan een dubbele U-buis erg klein (&lt;0,15 l\/s) en in de praktijk bijna onbestaande. Daarom kan worden gesteld dat in de bovenstaande situatie de dubbele U-buis consequent beter presteert dan de enkele U-buis op het gebied van thermische prestaties.<\/p>\n<h3>Invloed van de geleidbaarheid van de voegmortel<\/h3>\n<p data-start=\"106\" data-end=\"372\">Een aspect dat in eerste instantie misschien verrassend is, is dat de thermische geleidbaarheid van de grout ook een rol speelt in dit debat. Zoals aan het begin van dit hoofdstuk is uitgelegd, is de derde component van de boorgatweerstand de geleidingsweerstand tussen buis en grout.<\/p>\n<p data-start=\"374\" data-end=\"744\">Omdat de energie van de buis naar de boorgatwand door de specie moet, zal het gebruik van een specie met een hoger warmtegeleidingsvermogen (bijvoorbeeld 2 W\/(mK)) de prestaties van het systeem verbeteren. In de onderstaande figuur is dezelfde vergelijking gemaakt, maar met de warmtegeleidingsco\u00ebffici\u00ebnt van de mortel verlaagd tot 1 W\/(mK), waardoor het voordeel van de enkele U-buis verdwijnt.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4290\" class=\"wp-caption aligncenter\" aria-describedby=\"caption-attachment-4290\"><picture class=\"wp-image-4290 size-full\"><source srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Thermal-aspects-MPG-bad-grout.png.webp 640w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Thermal-aspects-MPG-bad-grout-300x225.png.webp 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Thermal-aspects-MPG-bad-grout-16x12.png.webp 16w\" type=\"image\/webp\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/picture><\/figure>\n<figure id=\"attachment_5069\" aria-describedby=\"caption-attachment-5069\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5069 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_3.png\" alt=\"Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen voor een warmtegeleidingsvermogen van de mortel van 1 W\/(mK).\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_3.png 640w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_3-300x225.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_3-16x12.png 16w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5069\" class=\"wp-caption-text\">Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen voor een warmtegeleidingsvermogen van de mortel van 1 W\/(mK).<\/figcaption><\/figure>\n<p data-start=\"72\" data-end=\"545\">De reden waarom er eerder een reeks debieten was waarbij een enkele U-buis beter presteerde dan een dubbele U-buis was de afname van de convectieve component van de effectieve thermische weerstand van het boorgat. Nu de specie een lagere thermische geleidbaarheid heeft, speelt deze weerstand een dominante rol in de totale weerstand. Aangezien een enkele U-buis slechts de helft van het warmteoverdrachtsoppervlak van een dubbele U-buis heeft, is de overgang naar turbulente stroming niet langer voldoende om deze beperking te overwinnen. De warmte wordt als het ware \u201cgevangen\u201d rond de enkele U-buis.<\/p>\n<h3>Invloed van variabele vloeistofeigenschappen<\/h3>\n<p>Zoals besproken in <a href=\"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/cursus\/variabele-vloeistofeigenschappen\/\">Deel 3.2<\/a>, De vloeistofeigenschappen zijn niet constant in de tijd, omdat ze veranderen met de temperatuur. Dit betekent dat de kans dat de enkele U-buis beter presteert dan de dubbele U-buis niet vastligt, maar afhangt van de temperatuur die wordt bekeken. Om een volledig beeld te geven, wordt de bovenstaande grafiek hieronder opnieuw bekeken, nu voor vloeistoftemperaturen van zowel 0 \u00b0C als 17 \u00b0C.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5070\" aria-describedby=\"caption-attachment-5070\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5070 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_4.png\" alt=\"Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen bij zowel 0\u00b0C als 17\u00b0C.\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_4.png 640w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_4-300x225.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_4-16x12.png 16w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5070\" class=\"wp-caption-text\">Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen bij zowel 0\u00b0C als 17\u00b0C.<\/figcaption><\/figure>\n<p>In bovenstaande grafiek is duidelijk te zien dat een hogere vloeistoftemperatuur ervoor zorgt dat de overgang naar turbulente stroming plaatsvindt bij een lager debiet. De reden waarom dit belangrijk is, is besproken in deel 2.1. Boringvelden kunnen worden begrensd door de maximale gemiddelde vloeistoftemperatuur of door de minimale gemiddelde vloeistoftemperatuur en afhankelijk van welke van de twee kritisch is, kan het antwoord op onze vraag vari\u00ebren. Beide gevallen worden hieronder getoond.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4760\" aria-describedby=\"caption-attachment-4760\" style=\"width: 744px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4760 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Case-4.png\" alt=\"Voorbeeld van een temperatuurprofiel, begrensd door de minimumtemperatuur en met een negatieve onbalans.\" width=\"744\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Case-4.png 744w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Case-4-300x161.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Case-4-18x10.png 18w\" sizes=\"(max-width: 744px) 100vw, 744px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4760\" class=\"wp-caption-text\">Voorbeeld van een temperatuurprofiel, begrensd door de minimumtemperatuur en met een negatieve onbalans.<\/figcaption><\/figure>\n<p data-start=\"103\" data-end=\"590\">Het boorveld hierboven is duidelijk beperkt door de minimale gemiddelde vloeistoftemperatuur van 0\u00b0C. Om dit ontwerp te verbeteren moeten we dus beslissen of we een enkele of een dubbele U-buis gebruiken bij een referentietemperatuur van 0\u00b0C. Als we naar de bovenstaande grafiek kijken, weergegeven door de oranje en blauwe lijnen, is het duidelijk dat voor een ontwerpdebiet tussen 0,35 en 0,55 l\/s, de enkele U-buis een lagere weerstand heeft dan de dubbele U-buis en daarom een kleiner boorgat mogelijk maakt.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4761\" aria-describedby=\"caption-attachment-4761\" style=\"width: 744px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4761 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Case-1.png\" alt=\"Voorbeeld van een temperatuurprofiel, begrensd door de maximumtemperatuur en met een negatieve onbalans.\" width=\"744\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Case-1.png 744w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Case-1-300x161.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Case-1-18x10.png 18w\" sizes=\"(max-width: 744px) 100vw, 744px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4761\" class=\"wp-caption-text\">Voorbeeld van een temperatuurprofiel, begrensd door de maximumtemperatuur en met een negatieve onbalans.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Het boorveld hierboven is daarentegen duidelijk beperkt door de maximale gemiddelde vloeistoftemperatuur van 17\u00b0C. Om dit ontwerp te verbeteren, moeten we beslissen of we een enkele of een dubbele U-buis gebruiken bij een referentietemperatuur van 17\u00b0C. Als we naar de bovenstaande weerstandsgrafiek kijken, weergegeven door de groene en rode lijnen, zien we dat er een venster is tussen 0,15 en 0,25 l\/s waarin de enkele U-buis beter presteert dan de dubbele U-buis.<\/p>\n<h3>Invloed van variabel debiet<\/h3>\n<p>Eerder werden al deze grafieken gemaakt als functie van het debiet, maar zoals besproken in deel 3.3 is dit debiet niet constant in de tijd. Dit betekent dat, in theorie, het ideale sondeontwerp ook varieert in de tijd door de vari\u00ebrende stroomsnelheid en dat je moet overwegen wat beter is voor jouw geval: de enkele U-buis of de dubbele U-buis. Dit maakt de beslissing welke sonde te kiezen nog projectspecifieker.<\/p>\n<div class=\"note\">Hieronder staat een vraag die specifiek over dit onderwerp gaat.<\/div>\n<div class=\"advanced\">\n<p data-start=\"508\" data-end=\"858\">In de bovenstaande paragrafen is altijd aangenomen dat de vloeistoftemperatuur constant is en onafhankelijk van de stroomsnelheid. Dit is echter niet helemaal correct. Als het debiet lager is, verandert de boorgatweerstand en dus ook de vloeistoftemperatuur. Dit verandert op zijn beurt weer het Reynoldsgetal, dat de boorgatweerstand be\u00efnvloedt, enzovoort.<\/p>\n<p data-start=\"863\" data-end=\"1148\">In de grafiek hieronder worden de enkele en dubbele U-buizen getoond voor zowel een vaste vloeistoftemperatuurgrens van 5\u00b0C als een meer realistische temperatuur. Deze realistische temperatuur werd berekend op basis van een initi\u00eble bodemtemperatuur van 9\u00b0C en een onttrekkingsvermogen van 3 kW uit het boorgat van 100 m.<\/p>\n<p>Aangezien $\\Delta T =\\dot{q}R_b^$, waarbij $\\Delta T$ het temperatuurverschil is tussen de boorgatwand en de vloeistof in (\u00b0C), $\\dot{q}$ de specifieke vermogensextractie in (W\/m) en $R^_b$ de effectieve thermische boorgatweerstand in (mK\/W), kan de vloeistoftemperatuur worden berekend voor elke boorgatweerstand.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5073\" aria-describedby=\"caption-attachment-5073\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5073 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_6.png\" alt=\"Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen bij een vaste temperatuur van 5\u00b0C en de gecorrigeerde temperatuur.\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_6.png 640w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_6-300x225.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Figure_6-16x12.png 16w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5073\" class=\"wp-caption-text\">Effectieve thermische boorgatweerstand voor enkele en dubbele U-buizen bij een vaste temperatuur van 5\u00b0C en de gecorrigeerde temperatuur.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Het is duidelijk dat de gevallen met de constante temperatuur, weergegeven door de groene en rode lijnen, veel lijken op de gevallen met temperatuurcorrectie, weergegeven door de groene en blauwe lijnen. Het grootste verschil zit in de overgangszone, waar enige afwijking zichtbaar is door de interactie tussen de boorgatweerstand en de vloeistoftemperatuur.<\/p>\n<\/div>\n<h2>Voorbeeld in GHEtool<\/h2>\n<p>De inzichten uit bovenstaande grafieken werden ook ge\u00efllustreerd in GHEtool Cloud met een systeem van drie boorgaten, elk 125 m diep, met een piekvraag voor verwarming en koeling van respectievelijk 15 kW en 6 kW, en een jaarlijkse energievraag voor verwarming, koeling en sanitair warm water van respectievelijk 22 MWh, 5 MWh en 3 MWh. Met een constant debiet van 1 l\/s door het hele boorgat en 25 v\/v% MPG is het resultaat voor de dubbele DN32 U-buis hieronder weergegeven.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5075\" aria-describedby=\"caption-attachment-5075\" style=\"width: 744px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5075 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/GHEtool-simulation.png\" alt=\"Temperatuurprofiel voor een dubbele DN32 U-buis.\" width=\"744\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/GHEtool-simulation.png 744w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/GHEtool-simulation-300x161.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/GHEtool-simulation-18x10.png 18w\" sizes=\"(max-width: 744px) 100vw, 744px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5075\" class=\"wp-caption-text\">Temperatuurprofiel voor een dubbele DN32 U-buis.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Deze simulatie blijft ruim binnen de limieten, met een minimale gemiddelde vloeistoftemperatuur van 0,07\u00b0C. Het Reynoldsgetal tijdens de extractie is 1404, wat betekent dat de stroming laminair is, wat resulteert in een effectieve thermische weerstand van het boorgat van 0,1417 mK\/W.<\/p>\n<p>Wanneer dezelfde simulatie wordt uitgevoerd voor een enkele U-buis, wordt de minimale gemiddelde vloeistoftemperatuur 0,09\u00b0C, wat vrijwel identiek is. Dit komt omdat het Reynoldsgetal tijdens de extractie nu 2812 is, wat betekent dat de stroming voorbijgaand is en de boorgatweerstand daarom 0,1409 mK\/W is, wat bijna identiek is aan het geval met een dubbele U-buis.<\/p>\n<p>In de onderstaande grafiek werd dezelfde oefening uitgevoerd voor een enkele DN40 sonde, maar aangezien de stroming nu laminair is (Re = 2009), is de boorgatweerstand aanzienlijk hoger (0,2111 mK\/W), wat leidt tot een lage gemiddelde minimumtemperatuur van de vloeistof van -2,15\u00b0C.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5074\" aria-describedby=\"caption-attachment-5074\" style=\"width: 744px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5074 size-full\" src=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/GHEtool-simulation-DN40.png\" alt=\"Temperatuurprofiel voor een enkele DN40 U-buis.\" width=\"744\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/GHEtool-simulation-DN40.png 744w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/GHEtool-simulation-DN40-300x161.png 300w, https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/GHEtool-simulation-DN40-18x10.png 18w\" sizes=\"(max-width: 744px) 100vw, 744px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-5074\" class=\"wp-caption-text\">Temperatuurprofiel voor een enkele DN40 U-buis.<\/figcaption><\/figure>\n<h2>Conclusie<\/h2>\n<p>In dit hoofdstuk lag de nadruk op de vraag: \u201cWat is beter: de enkele of de dubbele U-buis?\u201d Vanuit een thermisch perspectief werd het duidelijk dat er geen definitief antwoord is op deze ogenschijnlijk eenvoudige vraag, omdat het afhangt van de vloeistoftemperatuur, het debiet en zelfs de thermische geleidbaarheid van de voegmortel.<\/p>\n<p>De belangrijkste conclusie is dat elk project uniek is en dat, afhankelijk van de specifieke omstandigheden, de ene oplossing soms beter is dan de andere. Het is gebleken dat het vasthouden aan een one-size-fits-all aanpak een inherent risico met zich meebrengt, omdat die oplossing vroeg of laat wel eens ontoereikend of juist buitensporig zou kunnen blijken te zijn.<\/p>\n<p>In de <a href=\"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/cursus\/hydraulische-aspecten-enkele-vs-dubbele-u-buis\/\">volgend hoofdstuk<\/a>, worden de hydraulische aspecten van deze vraag besproken.<\/p>\n<h2>Vragen<\/h2>\n<div class=\"question\" data-chapter=\"1\">Wat zou, ceteris paribus, het effect van de boorgatdiameter zijn op de vraag of er sprake is van een enkele of dubbele U-buis? Neem aan dat de pijpen gecentreerd blijven op de helft van de boorgatradius.<\/div>\n<div class=\"question\" data-chapter=\"1\">Door een vari\u00ebrende stroomsnelheid verandert de boorgatweerstand in de loop van de tijd en dus ook de ideale sonde. Welke argumenten zijn er om een beslissing te nemen (enkele of dubbele U-buis) op basis van de laagste boorgatweerstand tijdens piekvermogen of op basis van de laagste weerstand tijdens gemiddelde omstandigheden?<\/div>\n<h2>Downloads<\/h2>\n<ul>\n<li>Download GHEtool simulatie uit dit hoofdstuk <a href=\"https:\/\/ghetool.eu\/wp-content\/uploads\/course\/resources\/Course%205.1\/Course%205.1.pdf\">hier<\/a>.<\/li>\n<\/ul>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>In deel 2 en 3 is de theorie achter het thermisch gedrag van boorvelden uitgebreid besproken. In dit hoofdstuk gebruiken we deze kennis om een van de meest voorkomende vragen in het geothermische ontwerp te beantwoorden: \u201cWat is beter: een enkele of een dubbele U-buis?\u201d.\u201d<\/p>","protected":false},"template":"","section":[120],"chapter":[138],"authors":[39],"class_list":["post-5065","course","type-course","status-publish","hentry","section-chapter-1","chapter-part-5","authors-wouter-peere"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/course\/5065","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/course"}],"about":[{"href":"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/course"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"section","embeddable":true,"href":"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/section?post=5065"},{"taxonomy":"chapter","embeddable":true,"href":"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/chapter?post=5065"},{"taxonomy":"authors","embeddable":true,"href":"https:\/\/ghetool.eu\/nl_nl\/wp-json\/wp\/v2\/authors?post=5065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}